171 zywnosc wysokoprzetworzona

Żywność wysokoprzetworzona

Im krótsza droga żywności z pola na stół, tym jest ona zdrowsza.

Żywność naturalna to pojęcie stosunkowo łatwe do zrozumienia, piszemy o niej w ramach projektu Zdrowy Przedszkolak.org.
Jeszcze 100 la temu żywność naturalna, lokalna i sezonowa była podstawą żywieniową każdej rodziny. Nasze babki latem robiły chłodniki, ziemniaki podawały z zsiadłym mlekiem; zimą była własnoręcznie kiszona kapusta, a na obiad był gulasz z kaszą.

Tylko jedzenie naturalnej żywności zapewnia nam zdrowie, dobre trawienie i przyswajanie wartości odżywczych.

Żywność przetworzona.

Człowiek przetwarza żywność od stuleci: kroi, gotuje, piecze, suszy, kisi.

Jedzenie poddane właściwej obróbce jest bezpieczniejsze, łatwiej strawne i pożywne, wolne od drobnoustrojów, dłużej nadaje się do spożycia. To niebagatelna sprawa – odkąd rozpowszechniły się nowoczesne metody konserwowania żywności, spadła gwałtownie liczba zatruć pokarmowych i nowotworów żołądka. Jednak czy jest różnica między procesami naturalnymi a przemysłowymi?

Procesy naturalne
przykłady
Procesy przemysłowe
przykłady
  • Rozdrabnianie
  • Suszenie (owoce suszone na słońcu)
  • Solenie (kapusta, ogórki)
  • Wędzenie (w wędzarni!)
  • Gotowanie
  • Prażenie
  • Smażenie
  • Pieczenie
  • Pasteryzacja (wekowanie)
  • Oddzielanie mechaniczne
  • Suszenie rozpyłowe
  • Sterylizacja
  • Liofilizacja
  • Pakowanie próżniowe
  • Poddawanie żywności promieniowaniu
  • Obróbka podczerwienią
  • Termizacja
  • Ekstruzja

Porównanie produktów naturalnych i przetworzonych

Produkty naturalne Produkty przemysłowe = wysoko przetworzone
  • Ryż naturalny (brązowy)
  • Płatki zbożowe naturalne (owsiane, orkiszowe, żytnie itd.)
  • Kisiel z konfitury i mąki ziemniaczanej
  • Jogurt naturalny (skład: mleko i żywe kultury bakterii)
  • Wafle ryżowe, płatki ryżowe błyskawiczne
  • Chrupkie płatki śniadaniowe (czekoladowe, cynamonowe, miodowe itd.)
  • Kisiel typu „zalej wodą”
  • „Deser” jogurtowy z wsadem „owocowym”

Żywność wysoko przetworzona
Wraz z zakończeniem II wojny światowej rozpoczął się ogromny rozwój przemysłu spożywczego i rolnictwa przemysłowego. Jak grzyby po deszczu pojawiły się mleczarnie, masarnie, piekarnie czy fabryki… cukierków. Żywność była potrzebna w dużych ilościach, jakość była raczej na drugim miejscu.

Co to jest żywność wysokoprzetworzona?
Jest to żywność poddana obróbce przemysłowej, często z substancjami dodatkowymi (cukier, sól, tłuszcz, witaminy, konserwanty, polepszacze smaku itd.). Można powiedzieć, że to żywność przemysłowa.

Żywności wysokoprzetworzonej NIE wytworzymy w domu ani na stołówce.

Substancje dodatkowe do żywności
Co o nich mówi Instytut Żywności i Żywienia można przeczytać Tutaj.

Substancja dodatkowa – oznacza substancję, która nie jest zwyczajowo odrębnie spożywana jako żywność, niebędącą typowym składnikiem żywności, niezależnie od tego, czy posiada wartość odżywczą, czy nie, której celowe użycie technologiczne w procesie produkcji, przetwarzania, przygotowywania, pakowania, przewozu i przechowywania żywności spowoduje lub może spowodować, że substancja ta stanie się bezpośrednio lub pośrednio składnikiem środka spożywczego albo półproduktów będących jego komponentami.

Warunki stosowania substancji dodatkowych w żywności:

  • dozwolony poziom (nie stanowi zagrożenia dla zdrowia lub życia człowieka);
  • uzasadnienie technologiczne, a cel ich stosowania nie może być osiągnięty w inny sposób, praktycznie możliwy z punktu widzenia technologicznego i ekonomicznego;
  • ich użycie nie wprowadza konsumenta w błąd co do jakości zdrowotnej środka spożywczego.

Nie mogą być one stosowane w celu ukrycia wad żywności spowodowanych np. złą jakością, nieprawidłowym procesem produkcyjnym, niehigienicznymi warunkami produkcji.

Jak jest w rzeczywistości?
Żywność wysokoprzetworzona zawiera:

  • tłuszcze roślinne utwardzone
  • substancje zagęszczające
  • substancje stabilizujące
  • substancje słodzące (cukier, słodziki)
  • wzmacniacze smaku (np. glutaminian sodu).

Czyli wszystkie „E”.

Dlaczego do żywności sypie się chemię „spożywczą”?
Produkt podlega prawom popytu i podaży.

Producenci żywności kuszą nas dosmaczając swoje produkty: dosładzając, przyprawiając, dodając tłuszczu. W efekcie otrzymujemy pożywienie o proporcjach składników pokarmowych niewystępujących naturalnie w przyrodzie: zbyt słodkie, słone lub tłuste.

Opierając się na gotowych daniach prosto z „linii produkcyjnej”, trudno jest skomponować zbilansowaną dietę.

Kto decyduje o składzie produktów spożywczych?
Niejednokrotnie zastanawiałam się kto jest odpowiedzialny za skład popularnych deserków dla dzieci? Technolog-rodzic, technolog-„nierodzic” czy może jednak księgowy?

Lista „najlepszych” surowców w przemyśle spożywczym:

  • woda
  • sól
  • cukier
  • tłuszcze trans.

Dlaczego?

  • Woda – tania i dostępna; dodatek wody powoduje dobry zysk na produkcie, np. napój a nie sok; mleko 0,5%, jogurt pitny
  • Sól – tania i dostępna; ma też cudowną właściwość: wiąże wodę (patrz: wędliny). Gdzie jest sól:  w chlebie, kiełbasie, chipsach, orzeszkach, serze, a nawet w ciastkach
  • Tłuszcze trans – tanie, nie jełczeją, można je wielokrotnie podgrzewać i studzić bez najmniejszej szkody, a produkty przygotowane z ich użyciem są trwałe i mają długi okres przydatności do jedzenia. Jest tylko jedno ale – ten właśnie rodzaj tłuszczu jest naprawdę bardzo szkodliwy dla zdrowia. Przyczynia się do rozwoju cukrzycy, chorób serca, stwardnienia naczyń krwionośnych i zapaleń pojawiających się w organizmie. Zmniejsza zdolność organizmu do chudnięcia. A najwięcej jest ich we wszelkich wyrobach cukierniczych, ciastach, frytkach i fast foodach

Dlatego przedstawiam ważną zasadę:

Im krótsza lista składu produktu spożywczego, tym zdrowiej.

Czytajmy etykiety! Pamiętajmy o 3 zasadach:

  1. Skład podawany jest malejąco, czyli to co jest na pierwszym miejscu – występuje w największej ilości (patrz np. kakao „dla dzieci” – kakao czy cukier?)
  2. Jeśli na 1., 2., lub 3. miejscu występuje cukier – nie kupuj, nie warto
  3. Szukaj właściwej nazwy produktu; łąkowe, śmietankowe czy „prosto z natury” nie musi oznaczać masła.

Zrównoważona dieta oparta jest na naturalnych składnikach.


Jest bardzo dużo prostych metod, żeby dietę przedszkolaka i całej rodziny „uzdrowić”; wystarczy zmienić listę zakupów. Rezygnując z zakupu wysoko przetworzonych produktów, oszczędzamy w budżecie pokaźne pieniądze. Naturalne zamienniki, nie tylko są zdrowsze, ale i często tańsze w porównywalnej jednostce.

Przetwarzanie przemysłowe kosztuje…

Produkt Cena w kg lub l, w PLN
Chrupiące płatki śniadaniowe Od 16,00 do 43,00
Jogurt pitny Od 6,00 do 15,00
Kakao rozpuszczalne „dla dzieci” Od 16,00 do 32,00
Kisiel w proszku Od 25,00 do 48,00
Budyń w proszku Od 17,00 do 30,00
Kostki bulionowe Od 25,00 do 55,00
Mieszanki przypraw (np. do bigosu) Od 35,00 do 125,00
Przyprawa typu „vegeta” Od 24,00 do 120,00
Syrop „owocowy” Od 11,00 do 23,00
Wafle, batony, ciasteczka Od 25,00 do 120,00
Deser jogurtowy dla dzieci Od 10,00 do 20,00
Kawa dla dzieci rozpuszczalna Od 23,00 do 73,00
Herbata owocowa lub ziołowa rozpuszczalna Od 15,00 do 67,00

Ceny zebrane w dniu 26.03.2012r.

Autor: Katarzyna Rudnicka

Warto przeczytać

Zawsze piszemy jasno, prosto i zrozumiale. Tworzymy artykuły DLA Was.